Zmiany w ustawie o PIP

Już 8 lipca 2026 r. wejdzie w życie nowelizacja ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. To jedna z najważniejszych reform rynku pracy ostatnich lat, która w istotny sposób zmienia sytuację pracodawców korzystających z umów B2B oraz umów cywilnoprawnych.

Co w praktyce oznaczają nowe przepisy?

Czego dotyczą zmiany w ustawie o PIP?

Najważniejsza zmiana polega na przyznaniu Państwowej Inspekcji Pracy nowych kompetencji. Okręgowy inspektor pracy będzie mógł wydać decyzję administracyjną stwierdzającą istnienie stosunku pracy, jeżeli współpraca formalnie oparta na umowie B2B lub innej umowie cywilnoprawnej w rzeczywistości spełnia cechy stosunku pracy określone w Kodeksie pracy.

Jak wyglądało to dotychczas, a jak będzie po zmianach?

Dotychczas walka z tzw. ukrytym stosunkiem pracy odbywała się na drodze sądowej. Jeżeli inspektor pracy uznał, że umowa B2B lub umowa zlecenia w rzeczywistości jest stosunkiem pracy, musiał wystąpić do sądu z powództwem o ustalenie istnienia stosunku pracy. Był to proces wieloletni, w którym inspektor występował jedynie w roli powoda.

Po wejściu w życie nowych przepisów procedura będzie wyglądać inaczej. W pierwszej kolejności inspektor pracy wyda polecenie usunięcia naruszeń, umożliwiając pracodawcy dobrowolne przekształcenie współpracy w umowę o pracę. Dopiero brak reakcji na takie polecenie może skutkować wydaniem decyzji administracyjnej przekształcającej umowę cywilnoprawną w umowę o pracę. Co do zasady stosunek pracy, powstający po przekształceniu umowy, będzie nawiązywany z dniem wydania decyzji.

Jednocześnie ustawodawca – mając na uwadze konstytucyjną zasadę swobody zawierania umów – nie nadał tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Pracodawca będzie mógł wnieść odwołanie od decyzji, a następnie zaskarżyć ją do sądu pracy. Do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego skutki decyzji pozostaną wstrzymane.

Na co będzie zwracać uwagę PIP?

Kluczowe będą takie elementy jak podporządkowanie, miejsce i czas wykonywania pracy, osobiste świadczenie usług, ciągłość współpracy, sposób nadzoru oraz to, kto faktycznie ponosi ryzyko gospodarcze i organizuje pracę. Odpowiednie zapisy umowne są kluczowe. Jednakże nie można zakładać, że sama dobrze napisana umowa B2B zapewni pełne bezpieczeństwo. Z perspektywy PIP kluczowe znaczenie ma to, jak współpraca wygląda w praktyce. Jeżeli codzienny model działania przypomina etat, odpowiednie zapisy umowne nie zmienią stanu faktycznego i PIP będzie miał podstawy do reklasyfikacji umowy. 

Inspektorzy będą oceniać stan faktyczny, czyli to czy zlecenie lub B2B nosi znamiona stosunku pracy. Główne „cechy” etatu to m.in.:

– grafik – praca w wyznaczonych dniach i godzinach oraz w wyznaczonym przez pracodawcę miejscu,

– powtarzalność czynności w określonych okresach,

– wykonywanie pracy osobiście

– posiadanie szefa, kierownika – czyli osoby, która rozdziela obowiązki, nadzoruje ich wykonywanie oraz ocenia.

Okres dostosowawczy

Ustawodawca przewidział 12-miesięczny okres dostosowawczy. Pracodawcy, którzy w tym czasie dobrowolnie przekształcą umowy cywilnoprawne noszące znamiona etatu w umowy o pracę, unikną odpowiedzialności na gruncie Kodeksu pracy.

Podsumowanie

Nowe przepisy mają znaczenie nie tylko z perspektywy prawa pracy. Reklasyfikacja umowy może wpłynąć również na rozliczenia z ZUS, obowiązki podatkowe, dokumentację kadrową oraz całkowite koszty zatrudnienia w przedsiębiorstwie.

Dlatego warto już teraz przeprowadzić audyt modeli współpracy opartych na umowach B2B i umowach cywilnoprawnych, porównać zapisy umów z rzeczywistym sposobem wykonywania pracy oraz ocenić, czy nie występują cechy charakterystyczne dla stosunku pracy. Dobrym rozwiązaniem będzie również uporządkowanie dokumentacji oraz przygotowanie argumentacji na wypadek kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.

Pamiętaj!!

Pracodawca, który pomimo istnienia stosunku pracy zawiera z pracownikiem umowę cywilnoprawną zamiast umowy o pracę, może zostać ukarany grzywną w wysokości do 60 000 zł.

Masz pytania? Skontaktuj się z nami – chętnie doradzimy!

789 220 040

epmaciej@gmail.com

#PrawoPracy #PIP #B2B #UmowaZlecenie #StosunekPracy